زمان تقریبی مطالعه: 9 دقیقه
 

غلام‌علی بایندر





غلامعلی بایندر،‌ (۱۲۷۷-۱۳۲۰ش‌/۱۸۹۸-۱۹۴۱م‌)، دریادار و فرمانده‌ برجسته نیروی‌ دریایی‌ ایران‌ که‌ به‌رغم‌ عقب‌نشینی‌ ارتش‌ ایران‌ در آغاز یورش‌ متفقین‌، دلیرانه‌ در برابر نیروهای‌ مهاجم‌ انگلیسی‌ در خرمشهر ایستادگی‌ کرد و سرانجام‌ از پای‌ درآمد.


۱ - معرفی اجمالی



بایندر در ۲۳ آذر ۱۲۷۷ در تهران‌ متولد شد. پدرش‌ علی‌اکبرِ دبیر دربار از طایفه مشهور بایندر، و عمویش‌ امیر معزز گروسی‌ بود که‌ برخلاف‌ برادر، حسن‌ شهرتی‌ نداشت‌.
[۱] اسماعیل‌ رائین‌، دریانوردی‌ ایرانیان‌، ج۲، ص۸۸۸، تهران‌، ۱۳۵۶ش‌.
بایندر در نوجوانی‌ وارد مدرسه دارالفنون‌ شد و تحصیلات‌ عمومی‌ را طی‌ کرد و دوره مخصوص‌ مهندسی‌ آنجا را هم‌ به‌ پایان‌ رساند؛ آنگاه‌ در ۱۲۹۶ش‌ وارد مدرسه نظام‌ مشیرالدوله‌ شد و پس‌ از ۳ سال‌ با درجه ستوان‌ دومی‌ به‌ خدمت‌ ارتش‌ درآمد.
[۲] رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۹۱-۹۲، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
[۳] دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۱، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.


۲ - اعزام به مأموریت‌ جنگی‌



به‌ عنوان‌ نخستین‌ مأموریت‌ جنگی‌، در ۱۳۰۰ش‌ به‌ مازندران‌ فرستاده‌ شد و چون‌ در اردوی‌ عملیاتی‌ تنکابن‌ از خود رشادت‌ نشان‌ داد، به‌ اخذ مدال‌ طلا نائل‌ گردید.
[۴] دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۱، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
[۵] رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۹۲، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
ظاهراً مأموریت‌ دوم‌ او پیوستن‌ به‌ اردوی‌ گیلان‌ به‌ منظور مقابله‌ با قوای‌ میرزا کوچک‌خان‌ بود که‌ ۷ ماه‌ به‌ درازا کشید. در همین‌ زمان‌ نظام‌ قدیم‌ منحل‌، و ارتش‌ جدید تشکیل‌ شد و بایندر با درجه ستوان‌ دومی‌ در تشکیلات‌ جدید به‌ خدمت‌ پرداخت‌ و رسته توپخانه‌ را برگزید. وی‌ اندکی‌بعد همراه‌ سرهنگ ‌امان‌الله‌ جهانبانی‌ برای‌ سرکوب‌ اسماعیل‌ آقا سمیتقو به‌ آذربایجان‌ غربی‌ شتافت‌ و در نبرد با او شجاعت‌ بسیار از خود نشان‌ داد، چنانکه‌ به‌ پیشنهاد جهانبانی‌ موفق‌ به‌ اخذ نشان‌ «ذوالفقار ۴» گردید که‌ در آن‌ زمان‌ معمولاً به‌ افراد جوانی‌ همانند او داده‌ نمی‌شد.
[۶] رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۹۲-۹۴، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
[۷] رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۱۰۱- ۱۰۲، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
[۸] اسماعیل‌ رائین‌، دریانوردی‌ ایرانیان‌، ج۲، ص۸۸۸، تهران‌، ۱۳۵۶ش‌.


۳ - تکمیل‌ تحصیلات‌ نظامی‌



در خرداد ۱۳۰۲ بایندر برای‌ ادامه تحصیلات‌ و فرا گرفتن‌ فنون‌ جدید نظامی‌ در رسته توپخانه‌ عازم‌ فرانسه‌ شد و در دانشکده توپخانه «پواتیه‌» به‌ آموختن‌ پرداخت‌ و ضمناً دوره تکمیلی‌ توپخانه «فونتن‌ بلو» را نیز گذراند و در مهر ۱۳۰۴ به‌ ایران‌ بازگشت‌ و زیرنظر سرتیپ‌ یزدان‌پناه‌ فرماندهی‌ آتش‌بار توپخانه‌ را عهده‌دار شد.
[۹] رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۹۸، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
[۱۰] دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۱، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
در ۱۳۰۷ش‌ برای‌ دومین‌ بار، به‌ منظور تکمیل‌ تحصیلات‌ نظامی‌ به‌ فرانسه‌ رفت‌ و در دانشگاه‌ جنگ‌ به‌ تحصیل‌ پرداخت‌ و همزمان‌ معاونت‌ سرپرستی‌ دانشجویان‌ ایران‌ در اروپا را برعهده‌ گرفت‌ و تا پایان‌ اقامتش‌ در آنجا (۱۳۰۹ش‌) همین‌ سمت‌ را داشت‌.
[۱۱] رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۱۰۳-۱۰۴، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
[۱۲] دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۲، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.

وی‌ در ۱۳۰۹ش‌ معاون‌ هنگ‌ توپخانه کوهستانی‌ و کفیل‌ فرماندهی‌ همان‌ هنگ‌ شد. در زمانی‌ که‌ دولت‌ ایران‌ ساخت‌ نخستین‌ ناوهای‌ جنگی‌ را به‌ ایتالیا سفارش‌ داد، بایندر به‌ سرپرستی‌ گروهی‌ از نظامیان‌ در اواخر سال‌ ۱۳۰۹ یا اوایل‌ ۱۳۱۰ش‌ رهسپار ایتالیا شد تا هم‌ دوره‌های‌ لازم‌ را ببیند و هم‌ بر ساخت‌ کشتیها نظارت‌ کند. افراد تحت‌ فرماندهی‌ او در رشته‌های‌ مختلف‌ مربوط به‌ ناوهای‌ جنگی‌ در چند شهر ایتالیا به‌ تحصیل‌ پرداختند.
[۱۳] اسماعیل‌ رائین‌، دریانوردی‌ ایرانیان‌، ج۲، ص۷۸۴،تهران‌، ۱۳۵۶ش‌.
[۱۴] رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۱۰۵، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
[۱۵] دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۲، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
وی‌ پس‌ از بازگشت‌ به‌ ایران‌ در ۱۳۱۰ش‌ به‌ سمت‌ کفیل‌ فرماندهی‌ نیروی‌دریایی‌جنوب‌ منصوب‌، و عازم‌ آنجا شد.
[۱۶] دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۲، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
[۱۷] اسماعیل‌ رائین‌، دریانوردی‌ ایرانیان‌، ج۲، ص۷۸۵، تهران‌، ۱۳۵۶ش‌.


۴ - خدمات و مقامات



از مأموریتهای‌ مهم‌ بایندر در این‌ منصب‌ سفر به‌ جزیره تنب‌ همراه‌ با گروهی‌ از افراد نیروی‌ دریایی‌ در ۱۳۱۳ش‌/۱۹۳۴م‌ بود. او ضمن‌ بازدید از آن‌جا رسماً به‌ مقامات‌ نیروی‌ دریایی‌ انگلیس‌، مستقر در تنب‌ اعلام‌ کرد که‌ این‌ جزیره‌ بخشی‌ از ایران‌ است‌؛ وی‌ با این‌ کار موجبات‌ نگرانی‌ و اعتراض‌ وزارت‌ خارجه بریتانیا را فراهم‌ آورد.
[۱۸] علی‌اصغر زرگر، تاریخ‌ روابط سیاسی‌ ایران‌ و انگلیس‌، ج۱، ص۲۶۴، ترجمه کاوه‌ بیات‌، تهران‌، ۱۳۷۲ش‌.

بایندر در ۱۳۱۳ش‌ به‌ درجه ناخدا دومی‌، و در ۱۳۱۵ش‌ به‌ درجه ناخدا یکمی‌، و در ۱۳۱۹ش‌ به‌ دریاداری‌ رسید.
[۱۹] دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۱، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
[۲۰] رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۱۰۷، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
دوران‌ خدمت‌ بایندر در نیروی‌ دریایی‌، با کوشش‌ها و تلاش‌های‌ مجدانه او برای‌ سازمان‌دهی‌ این‌ نیرو همراه‌ بود. وی‌ در جنوب‌ ناوگانی‌ مرکب‌ از دو ناو ۷۵۰ تنی‌ ایتالیایی‌ و ۴ ناو ۵۰۰ تنی‌ و هزار ملوان‌ در مقر نیروی‌ دریایی‌ خرمشهر تحت‌ فرماندهی‌ داشت‌. به‌ علاوه‌، مقارن‌ با شروع‌ جنگ‌ جهانی‌، فرماندهی‌ بخشی‌ از لشکر ششم‌ خوزستان‌ هم‌ به‌ او سپرده‌ شد و او با همکاری‌ فرماندهی‌ نظامی‌ محلی‌ استحکامات‌ گسترده‌ای‌ در اطراف‌ خرمشهر احداث‌ کرد.
[۲۱] ریچارد، ا استوارت‌، در آخرین‌ روزهای‌ رضاشاه‌، ترجمه عبدالرضا هوشنگ‌ مهدوی‌ و کاوه‌ بیات‌، ج۱، ص۱۳۱-۱۳۲، تهران‌، ۱۳۷۰ش‌.


۵ - شهادت وی و برادرش



با حمله متفقین‌ به‌ ایران‌ و یورش‌ نیروهای‌ دریایی‌ انگلستان‌ به‌ سواحل‌ جنوبی‌، بایندر به‌ مقابله جدی‌ با آنان‌ پرداخت‌ و در روزهای‌ جنگ‌ مرتب‌ به‌ پاسگاه‌های‌ مرزی‌ سرکشی‌ می‌کرد، تا آنکه‌ در سوم‌ شهریور ۱۳۲۰ وقتی‌ که‌ در یکی‌ از پاسگاه‌های‌ خرمشهر به‌ سر می‌برد، مورد حمله‌ قرار گرفت‌ و همراه‌ با یکی‌ از همکارانش‌ به‌ نام‌ سروان‌ مکری‌نژاد کشته‌ شد.
[۲۲] ریچارد، ا استوارت‌، در آخرین‌ روزهای‌ رضاشاه‌، ترجمه عبدالرضا هوشنگ‌ مهدوی‌ و کاوه‌ بیات‌، ج۱، ص۱۹۵-۱۹۶، تهران‌، ۱۳۷۰ش‌.
[۲۳] دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۴، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
[۲۴] اسماعیل‌ رائین‌، دریانوردی‌ ایرانیان‌، ج۲، ص۸۹۰ - ۸۹۱، تهران‌، ۱۳۵۶ش‌.
[۲۵] حمید احمدی‌، تاریخ‌ نیم‌ قرن‌ نیروی‌ دریایی‌ نوین‌ ایران‌، ج۱، ص۷۱، تهران‌، ۱۳۵۵ش‌.
چند روز پس‌ از شهادت‌ وی‌، برادرش‌ ناو سروان‌ یدالله‌ بایندر که‌ مسئولیت‌ کفالت‌ فرماندهی‌ نیروی‌ دریایی‌ در دریای‌ خزر را بر عهده‌ داشت‌، نیز بر اثر بمباران‌ نیروهای‌ شوروی‌ کشته‌ شد.
[۲۶] اسماعیل‌ رائین‌، دریانوردی‌ ایرانیان‌، ج۲، ص۸۸۰ -۸۸۱، تهران‌، ۱۳۵۶ش‌.


۶ - علائق‌ ملی‌ و سیاسی‌



بایندر در روزگار نوجوانی‌ دارای‌ علائق‌ ملی‌ و سیاسی‌ بود. از این‌ رو، زمانی‌ که‌ در مدرسه نظام‌ مشیرالدوله‌ تحصیل‌ می‌کرد، داخل‌ فعالیت‌های‌ سیاسی‌ شد و همراه‌ با چند تن‌ از همکارانش‌ چون‌ عبدالله‌ هدایت‌ (بعداً ارتشبد) و رزم‌ آرا (بعداً سپهبد و نخست‌ وزیر) به‌ عضویت‌ حزب‌ سوسیال‌ دموکرات‌ درآمد.
[۲۷] ابوالقاسم‌ کحال‌زاده‌، دیده‌ها و شنیده‌ها، ج۱، ص۴۳۵-۴۳۶، به‌ کوشش‌ مرتضی‌ کامران‌، تهران‌، ۱۳۶۳ش‌.


۷ - مطالعات و آثار



دریادار بایندر با توجه‌ به‌ اقامت‌ چند ساله‌ در کشورهای‌ اروپایی‌ به‌ زبان‌های‌ انگلیسی‌، فرانسه‌، ایتالیایی‌ و ترکی‌ تسلط داشت‌ و به‌ این‌ زبان‌ها به‌ خوبی‌ تکلم‌ می‌کرد.
[۲۸] رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۱۰۷، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
وی‌ مردی‌ اهل‌ مطالعه‌ و تحقیق‌ و نویسنده‌ بود. در ایام‌ اقامتش‌ در جنوب‌ به‌ تحقیقات‌ و مطالعات‌ قابل‌ توجهی‌ درباره خلیج‌ فارس‌ دست‌ زد که‌ نتایج‌ برخی‌ از آن‌ها را بعداً منتشر کرد.
آثار مکتوب‌ بایندر اینهاست‌: ۱. نقشه خلیج‌ فارس‌ (تهران‌، ۱۳۱۰ش‌)؛ ۲. خلیج‌ فارس‌ (خرمشهر، ۱۳۱۷ش‌)؛ ۳. جغرافیای‌ خلیج‌ فارس‌ (تهران‌، ۱۳۱۹ش‌)؛ ۴. اصول‌ دریانوردی‌؛ ۵. آیین‌نامه‌های‌ توپخانه‌ در ۶ جلد؛ ۶. راهنمای‌ ناوی‌؛ ۷. مقالاتی‌ در مجله ارتش‌؛ ۸. دستور تیر توپخانه سبک‌؛ ۹. آیین‌نامه مشق‌ پای‌ توپ‌ کوهستانی‌، و چند اثر دیگر (خانبابا مشار، ج۴، ص۷۱۵-۷۱۶؛.
[۲۹] دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۳، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.


۸ - فهرست منابع



(۱) حمید احمدی‌، تاریخ‌ نیم‌ قرن‌ نیروی‌ دریایی‌ نوین‌ ایران‌، تهران‌، ۱۳۵۵ش‌.
(۲) ریچارد، ا استوارت‌، در آخرین‌ روزهای‌ رضاشاه‌، ترجمه عبدالرضا هوشنگ‌ مهدوی‌ و کاوه‌ بیات‌، تهران‌، ۱۳۷۰ش‌.
(۳) رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
(۴) دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
(۵) اسماعیل‌ رائین‌، دریانوردی‌ ایرانیان‌، تهران‌، ۱۳۵۶ش‌.
(۶) علی‌اصغر زرگر، تاریخ‌ روابط سیاسی‌ ایران‌ و انگلیس‌، ترجمه کاوه‌ بیات‌، تهران‌، ۱۳۷۲ش‌.
(۷) ابوالقاسم‌ کحال‌زاده‌، دیده‌ها و شنیده‌ها، به‌ کوشش‌ مرتضی‌ کامران‌، تهران‌، ۱۳۶۳ش‌.
(۸) خانبابا مشار، مؤلفین‌ کتب‌ چاپی‌ فارسی‌ و عربی‌، تهران‌، ۱۳۴۲ش‌.

۹ - پانویس


 
۱. اسماعیل‌ رائین‌، دریانوردی‌ ایرانیان‌، ج۲، ص۸۸۸، تهران‌، ۱۳۵۶ش‌.
۲. رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۹۱-۹۲، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
۳. دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۱، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
۴. دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۱، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
۵. رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۹۲، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
۶. رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۹۲-۹۴، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
۷. رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۱۰۱- ۱۰۲، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
۸. اسماعیل‌ رائین‌، دریانوردی‌ ایرانیان‌، ج۲، ص۸۸۸، تهران‌، ۱۳۵۶ش‌.
۹. رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۹۸، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
۱۰. دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۱، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
۱۱. رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۱۰۳-۱۰۴، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
۱۲. دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۲، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
۱۳. اسماعیل‌ رائین‌، دریانوردی‌ ایرانیان‌، ج۲، ص۷۸۴،تهران‌، ۱۳۵۶ش‌.
۱۴. رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۱۰۵، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
۱۵. دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۲، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
۱۶. دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۲، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
۱۷. اسماعیل‌ رائین‌، دریانوردی‌ ایرانیان‌، ج۲، ص۷۸۵، تهران‌، ۱۳۵۶ش‌.
۱۸. علی‌اصغر زرگر، تاریخ‌ روابط سیاسی‌ ایران‌ و انگلیس‌، ج۱، ص۲۶۴، ترجمه کاوه‌ بیات‌، تهران‌، ۱۳۷۲ش‌.
۱۹. دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۱، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
۲۰. رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۱۰۷، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
۲۱. ریچارد، ا استوارت‌، در آخرین‌ روزهای‌ رضاشاه‌، ترجمه عبدالرضا هوشنگ‌ مهدوی‌ و کاوه‌ بیات‌، ج۱، ص۱۳۱-۱۳۲، تهران‌، ۱۳۷۰ش‌.
۲۲. ریچارد، ا استوارت‌، در آخرین‌ روزهای‌ رضاشاه‌، ترجمه عبدالرضا هوشنگ‌ مهدوی‌ و کاوه‌ بیات‌، ج۱، ص۱۹۵-۱۹۶، تهران‌، ۱۳۷۰ش‌.
۲۳. دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۴، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.
۲۴. اسماعیل‌ رائین‌، دریانوردی‌ ایرانیان‌، ج۲، ص۸۹۰ - ۸۹۱، تهران‌، ۱۳۵۶ش‌.
۲۵. حمید احمدی‌، تاریخ‌ نیم‌ قرن‌ نیروی‌ دریایی‌ نوین‌ ایران‌، ج۱، ص۷۱، تهران‌، ۱۳۵۵ش‌.
۲۶. اسماعیل‌ رائین‌، دریانوردی‌ ایرانیان‌، ج۲، ص۸۸۰ -۸۸۱، تهران‌، ۱۳۵۶ش‌.
۲۷. ابوالقاسم‌ کحال‌زاده‌، دیده‌ها و شنیده‌ها، ج۱، ص۴۳۵-۴۳۶، به‌ کوشش‌ مرتضی‌ کامران‌، تهران‌، ۱۳۶۳ش‌.
۲۸. رضا خلیلی‌، تاریخ‌ شهدای‌ ایران‌، ج۱، ص۱۰۷، وقایع‌ شهریور، تهران‌، ۱۳۲۲ش‌.
۲۹. دریادار غلامعلی‌ بایندر، تاریخ‌ جاوید، ج۱، ص۳، وزارت‌ جنگ‌، تهران‌، ۱۳۲۵ش‌.


۱۰ - منبع



دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «غلام‌علی بایندر»، شماره۴۴۶۴.    

رده‌های این صفحه : مقالات دانشنامه بزرگ اسلامی




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.